Skuteczne metody walki z opryszczką wargową

Jednym z częstszych problemów, z jakim pacjenci zgłaszają się do apteki jest opryszczka wargowa. Czy nasz pacjent znajdzie w aptece szybkie i skuteczne rozwiązanie pozwalające na wyeliminowanie tej przykrej dolegliwości? Oczywiście, że tak, jednak pamiętajmy, że właściwy wywiad i rekomendacja powinny skupić się nie tylko na ordynacji odpowiedniego preparatu, ale również wskazaniu właściwych działań profilaktycznych zmniejszających ryzyko reaktywacji zakażenia wirusem opryszczki.

Główne przyczyny opryszczki wargowej

Podstawowym czynnikiem odpowiedzialnym za występowanie opryszczki wargowej jest wirus opryszczki zwykłej typu 1 (HSV-1). Dotychczas zidentyfikowano ponad 100 rodzajów herpeswirusów, spośród nich 8 typów wywołuje zakażenia u ludzi. W zależności od tempa replikacji materiału genetycznego wirusa oraz rodzaju komórek odpowiedzialnych za wirulencje wyróżniamy 3 rodzaje herpeswirusów: α, β oraz γ.

Jednym z przedstawicieli podrodziny α jest HSV-1, czyli herpeswirus typu pierwszego. To właśnie on najczęściej odpowiedzialny jest za występowanie opryszczki wargowej [1]. Szacuje się, że aż 50% dorosłych mieszkańców krajów zachodnich wykazuje serologiczne oznaki infekcji HSV-1, pomimo że nigdy nie wystąpiły u nich kliniczne objawy opryszczki wargowej. Pierwszy kontakt z wirusem nazywany jest infekcją pierwotną, przebiega ona zwykle bezobjawowo i ma miejsce najczęściej w wieku przedszkolnym. Infekcje wtórne mogą występować wielokrotnie, zwykle 2-3 razy w roku [2].

Czynniki ryzyka

Herpeswirusy cechują się zróżnicowanymi mechanizmami umożliwiającymi im przetrwanie w organizmie gospodarza. Jednym z nich jest zdolność do przejścia w stan latencji, dzięki któremu mogą przez dłuższy czas pozostawać w komórkach żywiciela, nie dając jednocześnie objawów chorobowych. Ich reaktywacja wiąże się jednak z wystąpieniem infekcji wtórnej, manifestującej się w cięższych przypadkach nawet zakażeniem układowym o różnym stopniu nasilenia [3]. Ponowna aktywność wirusa typu HSV możliwa jest przede wszystkim wówczas, gdy pacjent jest szczególnie narażony na wpływ czynników chorobotwórczych. Należeć mogą do nich przebyte uprzednio infekcje, stres, przemęczenie, spadek odporności, ale także ochłodzenie organizmu, ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe czy uszkodzenie skóry [2,4].

W jaki sposób dochodzi do zakażenia?

Zakażenie wynika z bezpośredniego kontaktu z błoną śluzową osoby zarażonej. Wirus atakuje komórki naskórka i skóry właściwej, przyczyniając się do wystąpienia pęcherzyków. Co charakterystyczne dla opryszczki, przed pojawieniem się zmian skórnych, pacjenci odczuwają zwykle tzw. objawy prodromalne – najczęściej określane jako swędzenie, pieczenie, mrowienie czy ból miejsc, w których następnie pojawić się ma opryszczka. Poza zajęciem komórek skóry, wirus wnika również do zakończeń nerwów, a następnie do zwojów czuciowych, gdzie przebywać może w uśpieniu do czasu reaktywacji. W momencie, gdy ulega ponownej aktywacji, replikuje się, powodując jednocześnie wystąpienie zmian rozmieszczonych głównie w okolicy zajętego nerwu.

Pierwsze objawy pojawiają się od kilku godzin do kilku dni przed wystąpieniem zmian wykwitowych na skórze. Nazywane są tzw. pierwszą fazą opryszczki, po której w fazie kolejnej pojawia się opuchlizna i zaczerwienienie. W trzecim etapie powstaje pęcherz, który jest wypełniony płynem surowiczym, zawierającym żywe wiriony. W ostatniej fazie wykwity zasychają, zmniejszają się, a powstające blizny zaczynają się goić. Zmiany opryszczkowe trwają zwykle od 7 do 14 dni [2].

Znaczenie acyklowiru w terapii opryszczki

Lekiem z wyboru w leczeniu zakażeń powodowanych przez HSV-1 jest acyklowir. Jest on najbardziej szczegółowo przebadanym lekiem antywirusowym, od wielu lat rekomendowanym w leczeniu zakażeń wywołanych przez HSV. Występuje zarówno w postaci doustnej, jak i miejscowej aplikowanych na skórę objętą wykwitem opryszczkowym w jego początkowej i zaawansowanej fazie [2]. Acyklowir stosować należy jako lek pierwszego rzutu zarówno u osób z prawidłową, jak i obniżoną odpornością.

Pod względem chemicznym, należy on do pochodnych nukleozydów, które w zakażonej komórce ulegają przemianie do aktywnych postaci fosforanowych i w tej formie hamują replikację DNA wirusa [1,3]. Lek ulega aktywacji głównie w komórkach zakażonych Herpes simplex virus (HSV), co sprawia, że stężenie aktywnych postaci acyklowiru jest w tym miejscu 40–100 razy większe w porównaniu ze stężeniem w komórkach niezakażonych. Wykazano, że acyklowir podany w fazie objawów prodromalnych lub w pierwszej dobie choroby znacznie przyspiesza gojenie zmian skórnych oraz łagodzi dolegliwości bólowe [1].

Aplikacja miejscowa

Jednym ze stosowanych miejscowo produktów leczniczych zawierających acyklowir jest Hascovir pro. Obecnie występuje on na rynku w postaci kremu i żelu. Oba preparaty przyspieszają leczenie opryszczki, skracają czas trwania bólu oraz zapobiegają powstawaniu zmian wrzodziejących, które zwykle znacząco wydłużają gojenie się blizny poopryszczkowej. Co ważne z estetycznego punktu widzenia, postać lipożelu nie pozostawia białych śladów na powierzchni skóry, a jednocześnie charakteryzuje się miejscowym działaniem chłodzącym, co eliminuje przykre uczucie bólu i swędzenia w miejscu infekcji.

Zarówno w przypadku kremu, jak i lipożelu, zmiany opryszczkowe oraz ich okolice należy smarować niewielką ilością preparatu 5 razy na dobę średnio co 4 godziny. Kurację powinno się rozpocząć jak najszybciej – najlepiej w momencie wystąpienia pierwszych objawów zakażenia (tzw. objawów prodromalnych – swędzenie, pieczenie, kłucie). Przed zastosowaniem produktów, jak również zaraz po ich aplikacji należy umyć ręce, tak aby uniemożliwić rozprzestrzenianie zakażenia na inne powierzchni ciała oraz inne osoby. Miejscowe leczenie acyklowirem powinno trwać 5 dni. Jeżeli po tym czasie objawy utrzymują się, terapię można przedłużyć o kolejne 5 dni. Dalszy brak skuteczności leczenia sugeruje jednak konieczność zgłoszenia się do lekarza i prawdopodobnie podjęcia leczenia doustnego [4].

Spośród szerokiej gamy preparatów przeciwopryszczkowych dostępnych obecnie w aptekach warto wybrać skuteczny i dokładnie przebadany lek o wysokiej efektywności terapeutycznej. Nawrotowy u większości pacjentów charakter opryszczki wargowej również sugeruje stosowanie najbardziej sprawdzonego środka o działaniu przeciwwirusowym. Takim produktem leczniczym jest np. Hascovir pro, którego składnik aktywny – acyklowir – od wielu lat rekomendowany jest w leczeniu zakażeń wywołanych przez HSV-1. Warto również zwrócić uwagę pacjenta na zapobieganie nawrotom infekcji wirusowej. Preparaty uodparniające, szczególnie te o działaniu przeciwwirusowym dostępne bez recepty, mogą okazać się skutecznym sposobem prewencji. Należy pamiętać, że ważne jest również umiarkowana aktywność fizyczna, odpowiednia ilość snu, zbilansowana dieta i unikanie bodźców stresowych. Pamiętajmy, że informacje na ten temat zawsze powinny być przekazane pacjentowi zgłaszającemu problem opryszczki wargowej, niezależnie od tego, jaki rodzaj leczenia będzie w danej sytuacji wskazany.

mgr farm. Agnieszka Jeżewska

Piśmiennictwo:
1. Jakubowicz O, Żaba R, Czarnecka - Operacz M., Leczenie zakażeń wywołanych przez Herpes simplex virus typu 1 i 2 oraz Varicella - zoster virus, Postępy Dermatologii i Alergologii 2010; XXVII, 4: 303–30
2. Rutter P., Opieka farmaceutyczna: Objawy, rozpoznanie, leczenie, Wydawnictwo Medyczne Urban&Partner, Wrocław 2006, s.175 - 177
3. Dzieciątkowski T, Rola A, Majewska A, Solarska M, Łuczak M, Leki stosowane w leczeniu zakażeń Herpeswirusami u ludzi, Postępy Mikrobiologii 2007; 46(3):211-221
4. Hascovir – ulotka i materiały dla pacjenta

HASCOVIR pro dla pacjenta:
HASCOVIR pro, 50 mg/g, krem. Skład: 1 g kremu zawiera 50 mg acyklowiru (Aciclovirum). Postać farmaceutyczna: krem. Wskazania do stosowania: Miejscowe leczenie opryszczki wargowej (tzw. zimno) oraz zmian opryszczkowych na twarzy, wywołanych przez wirusa opryszczki pospolitej (Herpes simplex). Przeciwwskazania: Nadwrażliwość na substancję czynną – acyklowir, walacyklowir oraz na glikol propylenowy, alkohol cetostearylowy lub na którąkolwiek inną substancję pomocniczą. Podmiot odpowiedzialny: PRZEDSIĘBIORSTWO PRODUKCJI FARMACEUTYCZNEJ HASCO-LEK S.A. 51-131 Wrocław, ul. Żmigrodzka 242E. Przed zastosowaniem należy zapoznać się z zatwierdzoną charakterystyką preparatu. Dalsze informacje dostępne na życzenie.
+ ostrzeżenie:
Przed użyciem zapoznaj się z ulotką, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.

HASCOVIR pro dla farmaceuty/lekarza:
HASCOVIR pro, 50 mg/g, krem. Skład: 1 g kremu zawiera 50 mg acyklowiru (Aciclovirum). Substancje pomocnicze o znanym działaniu: glikol propylenowy, alkohol cetostearylowy. Postać farmaceutyczna: krem. Wskazania do stosowania: Miejscowe leczenie opryszczki wargowej (tzw. zimno) oraz zmian opryszczkowych na twarzy, wywołanych przez wirusa opryszczki pospolitej (Herpes simplex). Dawkowanie i sposób podawania: Podanie na skórę. Zmiany opryszczkowe i bezpośrednie ich okolice smarować niewielką ilością kremu 5 razy na dobę (co 4 godziny). Leczenie najlepiej rozpocząć w momencie wystąpienia pierwszych objawów zakażenia (uczucie swędzenia, pieczenie, zaczerwienienia lub kłucia). Natychmiastowe zastosowanie produktu leczniczego w okresie nawrotu choroby może całkowicie zapobiec jej rozwojowi. Aby zapobiec przenoszeniu zakażenia na inne miejsca na skórze, należy umyć ręce przed i po zastosowaniu produktu. Leczenie powinno trwać 5 dni. Jeżeli po tym czasie objawy nie ustąpią, leczenie można przedłużyć o kolejne 5 dni. Jeśli po 10 dniach leczenia objawy chorobowe nie ustąpią, pacjent powinien zgłosić się do lekarza. Przeciwwskazania: Nadwrażliwość na substancję czynną – acyklowir, walacyklowir oraz na glikol propylenowy, alkohol cetostearylowy lub na którąkolwiek inną substancję pomocniczą. Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania: Nie stosować do oczu. Nie stosować w jamie ustnej, gdyż może powodować podrażnienia. Produkt należy stosować wyłącznie na opryszczkę umiejscowioną na wargach i twarzy. Nie stosować na błony śluzowe oraz w leczeniu opryszczki narządów płciowych. Należy zachować ostrożność, by nie dopuścić do kontaktu produktu z oczami. Pacjenci, u których wystąpiła szczególnie ciężka nawrotowa opryszczka wargowa, powinni zwrócić się do lekarza. Osoby zakażone opryszczką należy przestrzec przez rozprzestrzenianiem wirusa, zwłaszcza w trakcie występowania czynnych zmian skórnych. Osoby z obniżoną odpornością nie powinny stosować leku bez porozumienia z lekarzem. Ze względu na zawartość glikolu propylenowego, produkt może powodować podrażnienie skóry. Ze względu na zawartość alkoholu cetostearylowego, produkt może powodować miejscową reakcję skórną (np. kontaktowe zapalenie skóry). Działania niepożądane: Częstość występowania działań niepożądanych określono zgodnie z konwencją MedDRA: bardzo często ≥ 1/10; często ≥ 1/100 do < 1/10; niezbyt często ≥ 1/1000 do < 1/100; rzadko ≥ 1/10 000 do < 1/1000; bardzo rzadko < 1/10 000; częstość nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych. Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: Często: łagodne wysuszenie lub złuszczenie skóry. Niezbyt często: przemijające uczucie pieczenia lub mrowienia, swędzenie. Rzadko: rumień, kontaktowe zapalenie skóry. Zaburzenia układu immunologicznego: Bardzo rzadko: nagłe reakcje nadwrażliwości, w tym obrzęk naczynioruchowy. Podmiot odpowiedzialny: PRZEDSIĘBIORSTWO PRODUKCJI FARMACEUTYCZNEJ HASCO-LEK S.A. 51-131 Wrocław, ul. Żmigrodzka 242E. Numer pozwolenia na dopuszczenie do obrotu: pozwolenie nr 8692. Kategoria dostępności: produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza – OTC. Przed zastosowaniem należy zapoznać się z zatwierdzoną charakterystyką preparatu. Dalsze informacje dostępne na życzenie.

HASCOVIR Lipożel pro dla pacjenta:
Hascovir Lipożel pro, 50 mg/g, żel. Skład: 1 g żelu zawiera 50 mg acyklowiru (Aciclovirum). Postać farmaceutyczna: żel. Wskazania do stosowania: Leczenie opryszczki wargowej (tzw. zimno) i zmian opryszczkowych twarzy. Przeciwwskazania: Nadwrażliwość na acyklowir, walacyklowir lub na którąkolwiek substancję pomocniczą. Podmiot odpowiedzialny: PRZEDSIĘBIORSTWO PRODUKCJI FARMACEUTYCZNEJ HASCO-LEK S.A. 51-131 Wrocław, ul. Żmigrodzka 242E. Przed zastosowaniem należy zapoznać się z zatwierdzoną charakterystyką preparatu. Dalsze informacje dostępne na życzenie.
+ ostrzeżenie:
Przed użyciem zapoznaj się z ulotką, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.

HASCOVIR Lipożel pro dla farmaceuty/lekarza:
Hascovir Lipożel pro, 50 mg/g, żel. Skład: 1 g żelu zawiera 50 mg acyklowiru (Aciclovirum). Postać farmaceutyczna: żel. Wskazania do stosowania: Leczenie opryszczki wargowej (tzw. zimno) i zmian opryszczkowych twarzy. Dawkowanie i sposób podawania: Produkt leczniczy Hascovir Lipożel pro w postaci żelu jest przeznaczony do stosowania na skórę. Produkt należy nakładać 5 razy na dobę na zmiany opryszczkowe na wargach i na skórze twarzy w odstępach około czterogodzinnych, z przerwą nocną. Produkt działa najskuteczniej, jeśli leczenie rozpoczyna się jak najszybciej po pojawieniu się pierwszych objawów opryszczki, jak np. pieczenie, swędzenie lub zaczerwienienie. Leczenie można również rozpocząć w późniejszym okresie choroby, gdy wystąpią grudki lub pęcherzyki. Leczenie należy prowadzić co najmniej przez 4 dni. Jeżeli nie nastąpiło zagojenie zmian skórnych leczenie można przedłużyć do 10 dni. Jeśli zmiany chorobowe nie ustąpią po 10 dniach, pacjent powinien skonsultować się z lekarzem. Aby zapobiec nasileniu się lub przeniesieniu zakażenia, należy umyć ręce przed nałożeniem i po nałożeniu produktu, a także unikać niepotrzebnego pocierania zmian chorobowych lub dotykania ich ręcznikiem. Przeciwwskazania: Nadwrażliwość na acyklowir, walacyklowir lub na którąkolwiek substancję pomocniczą. Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania: Produkt Hascovir Lipożel pro powinien być stosowany wyłącznie na opryszczkę umiejscowioną na wargach i twarzy. Nie należy stosować produktu na błony śluzowe np. ust lub oczu, nie wolno stosować produktu Hascovir Lipożel pro w leczeniu opryszczki narządów płciowych. Należy stosować produkt bardzo ostrożnie, aby nie dopuścić do kontaktu z oczami. Pacjenci, u których wystąpiła szczególnie ciężka nawrotowa opryszczka wargowa, powinni zwrócić się do lekarza. Osoby zarażone opryszczką należy przestrzegać przed rozprzestrzenianiem wirusa, zwłaszcza w trakcie występowania czynnych zmian skórnych. Nie zaleca się stosowania Hascovir Lipożel pro przez osoby z obniżoną odpornością. Osoby z obniżoną odpornością powinny skonsultować się z lekarzem w sprawie leczenie jakiegokolwiek zakażenia. Działania niepożądane: Częstość występowania działań niepożądanych określono zgodnie z konwencją MedDRA: bardzo często ≥ 1/10; często ≥ 1/100 do < 1/10; niezbyt często ≥ 1/1000 do < 1/100; rzadko ≥ 1/10 000 do < 1/1000; bardzo rzadko < 1/10 000; częstość nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych. Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: Często: łagodne wysuszenie lub złuszczenie skóry. Niezbyt często: przemijające uczucie pieczenia lub mrowienia, swędzenie. Rzadko: rumień, kontaktowe zapalenie skóry. Zaburzenia układu immunologicznego: Bardzo rzadko: nagłe reakcje nadwrażliwości, w tym obrzęk naczynioruchowy. Podmiot odpowiedzialny: PRZEDSIĘBIORSTWO PRODUKCJI FARMACEUTYCZNEJ HASCO-LEK S.A. 51-131 Wrocław, ul. Żmigrodzka 242E. Numer pozwolenia na dopuszczenie do obrotu: pozwolenie nr 22435. Kategoria dostępności: produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza – OTC. Przed zastosowaniem należy zapoznać się z zatwierdzoną charakterystyką preparatu. Dalsze informacje dostępne na życzenie.

Zaloguj się