Ksylometazolina w atomizerze - wskazania i zalety terapeutyczne

W sezonie jesienno-zimowym jedną z najczęstszych dolegliwości, z jaką pacjenci zgłaszają się po pomoc do apteki jest przeziębienie. Do jego podstawowych objawów należą przede wszystkim podwyższona temperatura i kaszel, ale także katar. Może on trwać nawet kilka dni, stąd też wielu pacjentów samodzielnie poszukuje sposobów wyeliminowania tej dokuczliwej dolegliwości. Powszechnie stosowane przez pacjentów są krople lub aerozole donosowe. Wspólna w ich przypadku droga podania leku pozwala na uzyskanie szybkiego efektu terapeutycznego. Czym więc powinni kierować się pacjenci wybierając przysłowiowy „preparat na katar”?

Podanie leku do nosa

Donosowe podanie leku dotyczy najczęściej preparatów działających miejscowo, wskazanych w przypadku leczenia alergii lub infekcji wirusowych. Ten sposób aplikacji leku cechuje wiele zalet, które przyczyniają się obecnie do coraz powszechniejszego jego stosowania. Dobre unaczynienie jamy nosowej i jej znaczna powierzchnia wchłaniania zapewniają szybkie wchłanianie leku. Poza tym, zastosowanie kropli lub aerozoli pozwala na pominięcie etapu metabolizmu przebiegającego z udziałem przewodu pokarmowego. Z powyższych powodów donosowo aplikowane są leki antyhistaminowe oraz kortykosteroidy wziewne, jest to jednak również rekomendowany sposób podania leku również w przypadku przeziębienia. Należy jednak zwrócić uwagę na to, że absorbcja substancji leczniczych z powierzchni błony śluzowej nosa uzależniona jest od wielu czynników. Należą do nich m.in. budowa i fizjologia śluzówki, rodzaj leku podawanego donosowo oraz jego postać farmaceutyczna (krople lub aerozol) [1].

W przypadku kropli znaczny wpływ na uzyskanie prawidłowego efektu leczniczego ma właściwy sposób podania leku. Ze względu na wielkość cząsteczek możliwe jest bowiem przedostawanie się istotnej części dawki leku do krtani, a tym samym połykanie preparatu. Wiąże się to przede wszystkim z brakiem skuteczności działania leku, ale powodować może także zwielokrotnienie jego dawki prowadzące do przedawkowania lub nawet nasilenia dolegliwości związanych z katarem.

Lek w atomizerze

W związku z tym bardziej efektywną drogą podania leku donosowego są aerozole. Większość z nich wyposażona jest w dozownik pozwalający na precyzyjne podawanie substancji leczniczej, co ogranicza ryzyko zastosowania zbyt dużej dawki. W przypadku aerozoli nie ma konieczności pochylania głowy w czasie podawania leku, ponieważ mgiełka leku pozostaje rozmieszczona na powierzchni śluzówki równomiernie, dzięki czemu nie spływa również do gardła.

Dozowanie aerozolu pozwala także na zmniejszenie wielkości cząsteczek leku i tym samym na pokrycie głębszych części jamy nosowej i jej większej powierzchni. Krople w wykorzystywanych obecnie aerozolach mają wielkość od 10 do około 120 μm. Dzięki temu rozpylana z aerozolu mgiełka cząstek leku dociera do przedniej części jamy nosa i pozostaje tam przez 10-20 minut. Podczas aplikacji pojemnik z aerozolem powinien być trzymany w pozycji pionowej, oczy i usta mają natomiast być zamknięte. Bardzo ważna - szczególnie w przypadku aerozoli przeznaczonych do leczenia kataru zawierających środki obkurczające naczynia krwionośne błony śluzowej nosa- jest konieczność oczyszczenia nosa 5 minut po podaniu leku, a następnie ponowne jego zaaplikowanie. Dzięki uprzedniemu obkurczeniu naczyń krwionośnych w przedniej części jamy nosowej procedura ta pozwala na wniknięcie substancji leczniczej do głębszych warstw śluzówki nosa. Ma to zapewnić dłuższe i skuteczniejsze działanie leku, nie tylko w obrębie jam nosa, ale również w zatokach przynosowych [2,3].

Ksylometazolina w atomizerze

W przypadku kataru donosowo podawane są najczęściej miejscowe sympatykomimetyki – ksylometazolina oraz jej hydroksylowa pochodna - oksymetazolina. Ich efekt terapeutyczny wynika z rozkurczającego działania na śluzówkę nosa, co pozwala na usunięcie zalegającej wydzieliny i przywrócenie drożności oddechowej. Działają one aż do 6 godzin, powinny być jednak stosowane tylko doraźnie, maksymalnie 2-3 dni. Zarówno oksymetazolina, jak i ksylometazolina należą do α-sympatykomimetyków, różnią się jednak powinowactwem do receptorów α-adrenergicznych naczyń krwionośnych nosa i zatok przynosowych. Oksymetazolina jest selektywnym agonistą receptorów α1 i częściowo α2, a ksylometazolina - jedynie α2 receptorów. Oznacza to, że działanie pierwszej z nich jest silniejsze, a z tego powodu powinna być stosowana w mniejszych stężeniach aniżeli ksylometazolina [4].

Jednym z preparatów z ksylometazoliną w postaci aerozolu jest Xylorin. Zawiera on 550 µg chlorowodorku ksylometazoliny w ml roztworu. Dawka ta pozwala na jeszcze precyzyjniejsze aplikowanie preparatu uwzględniające stan zdrowia pacjenta. W przypadku kataru o małym nasileniu wystarczająca będzie jedna aplikacja leku, podczas intensywnego kataru podawać można natomiast dawkę podwójną. Xylorin zmniejsza obrzęk i przekrwienie błony śluzowej nosa, dzięki czemu przywraca drożność oddechową, szczególnie utrudnioną w przypadku kataru. Jego efekt leczniczy pojawia się już po 5 minutach od aplikacji, a utrzymuje się aż do 6 godzin.

Dzięki wygodnemu dozownikowi krople leku równomiernie rozmieszczają się na powierzchni śluzówki nosa, co zapobiega spływaniu do gardła. Dokładny aplikator w postaci dozownika uniemożliwia przedawkowanie w następstwie jednorazowego podania zbyt dużej ilości leku. Zaletą Xylorinu jest również precyzja dawkowania – każde naciśnięcie dozownika pozwala na zaaplikowanie identycznej ilości preparatu, co znacząco zwiększa bezpieczeństwo jego stosowania. Xylorin szybko dociera do obrzękniętych kanałów nosowych, dając długotrwały efekt terapeutyczny. Wskazaniem do jego stosowania jest leczenie objawowe zapalenia błony śluzowej nosa i zatok przynosowych. Rekomendowany jest on dorosłym i dzieciom powyżej 6 roku życia. Jednorazowo należy podawać 1-2 dawki co średnio 8 godzin przez 3-5 dni [5].

mgr farm. Agnieszka Jeżewska

Piśmiennictwo:
1. Pires A, Fortuna A, Alves G, Falcão A., Intranasal Drug Delivery: How, Why and What for? , Journal of Pharmaceutical Science 2009; 12(3):288 - 311
2. Farmacja Praktyczna, Jachowicz R., Wydawnictwo Lekarskie PZWL Warszawa 2007; 486-487
3. Van Schoor J., Colds, flu and coughing: a review of over-the-counter nasal therapies in general practice, South African Famaceutical Practice 2013; 5(5): 435-436
4. Rutter P., Opieka farmaceutyczna: Objawy, rozpoznanie i lecznie, Wydawnictwo Medyczne Urban& Partner 2006; s. 13-14
5. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xylorin

Zaloguj się