zdjęcie

Opis przypadku

Do apteki zgłasza się Pani Anna - 35-letnia mama dwójki małych dzieci, na co dzień pracująca w dużej korporacji jako specjalista do spraw sprzedaży.

W wywiadzie farmaceutycznym pacjentka zgłasza lekki ból głowy, ogólne złe samopoczucie, zatkany nos i bardzo uciążliwy, obfity, cieknący i wodnisty katar. Dolegliwości trwają od dwóch dni, początkowo towarzyszyło im również lekkie drapanie w gardle, które jednak ustąpiło. Dziś rano pojawiło się też pokasływanie. Kobieta nie gorączkuje i nie zgłasza żadnych dodatkowych symptomów. Zapytana, zaprzecza również występowaniu jakichkolwiek przewlekłych chorób ogólnoustrojowych.

Najbardziej dokuczliwym dla pacjentki objawem jest wspomniany katar oraz wynikające z niego podrażnienie. Znacząco utrudnia jej to normalne funkcjonowanie, tym bardziej, że z uwagi na wykonywany zawód, często odbywa spotkania biznesowe, na których chce się prezentować profesjonalnie. Dodatkowo zaobserwowała, że poza podrażnieniem śluzówki wewnątrz nosa pojawiły się również drobne strupki i ranki, co jeszcze bardziej jest uciążliwe, ponieważ sprawia ból podczas wycierania nosa. Zatkany nos jest problemem również nocą, ponieważ ciężko jest jej oddychać i często się wybudza, a to zaburza prawidłowy odpoczynek.

Kobieta prosi o skuteczne leczenie objawowe, które pozwoli jej zminimalizować ilość wysięku, poprawić jakość oddychania, a także złagodzi podrażnienia i wspomoże gojenie drobnych uszkodzeń na błonie śluzowej.

Rozwiązanie

W oparciu o zgłaszane symptomy można stwierdzić, że pacjentka cierpi z powodu infekcji górnych dróg oddechowych. Choroba ta najczęściej ma charakter wirusowy i z tego powodu podstawowym leczeniem jest terapia objawowa [1]. Infekcja jest obecnie w pierwszej fazie tak zwanej surowiczo-wysiękowej, która charakteryzuje się między innymi bardzo wodnistym, śluzowym i cieknącym katarem, a do tego obrzękiem nosa, który może utrudniać normalne oddychanie [2]. Jest on efektem rozwoju stanu zapalnego w wyniku kontaktu z wirusem, który prowadzi do wysięku zapalnego i obrzęku [1,3].

Brak wysokiej gorączki i bardzo złego ogólnego samopoczucia oraz charakter wydzieliny pozwalają domniemać, że nie mamy do czynienia z zakażeniem bakteryjnym [1]. Natomiast kaszel może być efektem spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła [3].

Zalecenia

Ze względu na prawdopodobną etiologię wirusową dolegliwości, pacjentce zalecić należy postępowanie objawowe i pielęgnacyjne [4]. Tym bardziej, że choroba ma zwykle łagodny i samoograniczający przebieg [3,4].
W pierwszej kolejności Pani Ania powinna zapewnić sobie odpoczynek, najlepiej, aby pozostała w domu, w łóżku. Powinna również spożywać duże ilości płynów oraz zapewnić sobie dostęp do świeżego i czystego, dobrze nawilżonego powietrza.

W pierwszej fazie infekcji zaleca się podawanie leków przeciwkatarowych [2,4]. w tym wypadku można zaproponować miejscowe leczenie obkurczające błonę śluzową nosa z zastosowaniem preparatu zawierającego w swoim składzie ksylometazolinę lub oksymetazolinę.
Skuteczność pierwszej z nich obserwowana była w badaniach klinicznych, w których wykazano jej skuteczne, bezpieczne i długie działanie pomagające pacjentom w lepszym oddychaniu [5]. Początek obkurczenia śluzówki można zaobserwować już w ciągu 5 -10 minut [6].

Opisane postępowanie nie tylko poprawia komfort redukując ilość wydzieliny oraz odblokowuje zatkane przewody nosowe, ale dodatkowo może wpłynąć na zmniejszenie ryzyka wystąpienia powikłań.
W wyniku zablokowania nosa w jego wnętrzu pojawiają się warunki sprzyjające rozwojowi nadkażenia bakteryjnego co może skutkować m.in. rozwojem zapalenia zatok.
U dzieci katar często wikła się również zapaleniem uszu [3].
Dodatkowo problem z drożnością nosa prowadzi do oddychania przez usta i może przyczyniać się do rozwoju infekcji np. w okolicach gardła [3].
Poza tym, ze względu na utrudnione oddychanie sen pacjentki jest utrudniony, a tym samym zaburzony prawidłowy wypoczynek, a to bezpośrednio wpływa na wydłużenie okresu rekonwalescencji [3].

Z uwagi na dodatkowy problem, którym jest podrażnieniem błony śluzowej nosa, pacjentce możemy zaproponować lek, który w swoim składzie będzie zawierał również substancję wpływającą na proces gojenia np. deksopantenol. Związek ten bierze udział w procesach metabolizmu węglowodanów, tłuszczów i białek. Jest niezbędny do prawidłowego wzrostu, czynności układu nerwowego, regeneracji skóry i nabłonków [6].

Dodatkowo warto zalecić płukanie nosa przy pomocy roztworu soli fizjologicznej lub wody morskiej oraz ewentualnie leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, gdyby samopoczucie się pogorszyło np. paracetamolu lub ibuprofenu [2].
Pani Ania powinna jednak obserwować swoje objawy i zgłosić się do lekarza, jeśli: będą się one utrzymywały dłużej niż 10-14 dni, ulegną znacznemu pogorszeniu po 5-6 dniach, pojawi się gorączka, uporczywy kaszel, duszności lub silny ból głowy w okolicach [1].

Opracowała mgr farm. Iwona Napierała

Piśmiennictwo:
1. Mejza F. Przeziębienie. Portal Medycyna Praktyczna; http://grypa.mp.pl/przeziebienie/61668,przeziebienie (data wejścia 20-11-2017)
2. Hryniewicz W i wsp. Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego 2016. Narodowy Program Ochrony Antybiotyków; http://antybiotyki.edu.pl/pdf/Rekomendacje2016.pdf (data wejścia 20-11-2017)
3. Szamborski R. Katar – etiologia i skuteczne leczenie. Farmacja Praktyczna 2009; 10: 723-724
4. Mrozińska M, Stopiński M, Mik E. Przeziębienie. Przewodnik Lekarza 2003; 9: 20-27
5. Eccles R et al. The nasal decongestant effect of xylometazoline in the common cold. Am J Rhinol. 2008; 22(5): 491-6
6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Nasic 12/2010

nasic®, (0,1 mg + 5,0 mg)/dawkę, nasic® kids, (0,05 mg + 5,0 mg)/dawkę, aerozol do nosa, roztwór. Jedna dawka aerozolu do nosa (0,1 ml roztworu, co odpowiada 0,10 g) zawiera 0,1 mg (w przypadku nasic® kids - 0,05 mg) ksylometazoliny chlorowodorku (Xylometazolini hydrochloridum) i 5,0 mg deksopantenolu (Dexpanthenolum). Substancje pomocnicze, które mają istotne znaczenie dla właściwego stosowania produktu leczniczego: Produkt leczniczy zawiera chlorek benzalkoniowy. Wskazania do stosowania: Produkt leczniczy nasic®, nasic® kids jest wskazany do stosowania w objawowym leczeniu niedrożności przewodów nosowych w przebiegu przeziębienia oraz po przebytej operacji nosa – dla pobudzenia gojenia się błony śluzowej i poprawy drożności nosa. Produkt leczniczy nasic® jest wskazany do stosowania u dorosłych i dzieci w wieku powyżej 6 lat. Produkt leczniczy nasic® kids jest wskazany do stosowania u dzieci w wieku od 2 do 6 lat. Dawkowanie i sposób podawania: nasic®: Dorośli oraz dzieci w wieku powyżej 6 lat: po jednej dawce aerozolu do każdego otworu nosowego, w razie konieczności do trzech razy na dobę, trzymając butelkę pionowo, jednocześnie delikatnie wciągając powietrze nosem. nasic® kids: Dzieci w wieku od 2 do 6 lat: jedna dawka aerozolu do każdego otworu nosowego raz lub dwa razy na dobę (co 8-10 godzin). Nie podawać więcej niż trzy dawki do każdego otworu nosowego na dobę. Dawkowanie zależy od indywidualnej wrażliwości pacjenta i odpowiedzi klinicznej. Produktu leczniczego nasic®, nasic® kids nie należy stosować dłużej niż 7 dni, chyba że na zalecenie lekarza. Należy zawsze zasięgnąć porady lekarza odnośnie okresu podawania leku u dzieci. Powinna nastąpić kilkudniowa przerwa przed ponownym zastosowaniem. Nie należy stosować dawek większych niż zalecane. Produkt leczniczy nasic®/ nasic® kids przeznaczony jest wyłącznie do stosowania donosowego. Przeciwwskazania: Nadwrażliwość na ksylometazolinę, deksopantenol lub na którąkolwiek substancję pomocniczą; suche zapalenie błony śluzowej nosa (rhinitis sicca); po przezklinowym usunięciu przysadki mózgowej lub innych operacjach przebiegających z odsłonięciem opony twardej; u dzieci w wieku poniżej 6 lat (w przypadku nasic®), u dzieci poniżej 2 lat (w przypadku nasic® kids). Produkt zawiera chlorek benzalkoniowy, dlatego nie powinien być stosowany przez osoby ze stwierdzoną nadwrażliwością na tę substancję konserwującą. Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania: produkty lecznicze nasic®/ nasic® kids powinny być stosowane tylko po uważnej ocenie korzyści i ryzyka w przypadku: przyjmowania inhibitorów monoaminooksydazy (MAO) lub innych leków, które mogą powodować wzrost ciśnienia tętniczego krwi; zwiększonego ciśnienia wewnątrzgałkowego, szczególnie w przypadku jaskry z wąskim kątem przesączania; ciężkich chorób układu sercowo-naczyniowego (np. choroby niedokrwiennej serca, nadciśnienia); guza chromochłonnego, chorób metabolicznych (nadczynności tarczycy, cukrzycy); nadwrażliwości na substancje sympatykomimetyczne, zastosowanie produktu u osób z taką nadwrażliwością może spowodować bezsenność, zawroty głowy, drżenie, zaburzenia rytmu serca i podwyższenie ciśnienia tętniczego; u pacjentów z porfirią; u pacjentów z rozrostem prostaty. Z powodu niebezpieczeństwa zaniku błony śluzowej nosa stosowanie produktu leczniczego w przewlekłym zapaleniu śluzówki nosa powinno odbywać się jedynie pod nadzorem lekarza. Ze względu na zawartość chlorku benzalkoniowego produkt może powodować podrażnienie błony śluzowej nosa. Długotrwałe stosowanie i stosowanie w dawkach większych niż zalecane leków sympatykomimetycznych zmniejszających przekrwienie może prowadzić do reaktywnego przekrwienia błony śluzowej nosa. Ten efekt „odbicia” prowadzi do zwężenia dróg oddechowych, co powoduje, że pacjent wielokrotnie stosuje produkt, aż jego stosowanie staje się trwałe. Konsekwencją tego jest przewlekły obrzęk (rhinitis medicamentosa), a nawet zanik błony śluzowej nosa (ozena). W łagodniejszych przypadkach może być odpowiednie przerwanie stosowania leku sympatykomimetycznego najpierw w jednym z otworów nosowych, a po ustąpieniu objawów podanie w drugim otworze nosowym w celu utrzymania oddychania w części nosa. Ze względu na ryzyko przeniesienia zakażenia opakowanie leku powinno być stosowane tylko przez jednego pacjenta. Działania niepożądane: W ocenie działań niepożądanych zastosowano następujące kryteria częstości: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1000), bardzo rzadko (< 1/10 000); częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych). Zaburzenia układu nerwowego, bardzo rzadko: pobudzenie, bezsenność, zmęczenie (np. senność, sedacja), ból głowy, halucynacje (szczególnie u dzieci); zaburzenia serca, rzadko: palpitacja, tachykardia, bardzo rzadko: arytmie serca; zaburzenia naczyniowe, rzadko: nadciśnienie; zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia, bardzo rzadko: zwiększony obrzęk błony śluzowej w wyniku osłabienia działania leku, krwawienie z nosa, częstość nieznana: uczucie pieczenia i suchości błony śluzowej nosa, kichanie; zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej, bardzo rzadko drgawki (szczególnie u dzieci); zaburzenia układu immunologicznego, niezbyt często: reakcje nadwrażliwości (np. obrzęk naczynioruchowy, wysypka, świąd). Opracowano na podstawie Charakterystyki Produktu Leczniczego z datą 15.12.2016 r. Podmiot odpowiedzialny: MCM Klosterfrau Healthcare sp. z o.o., ul. Hrubieszowska 2, 01-209 Warszawa, Polska. Pozwolenie na dopuszczenie do obrotu wydane przez URPL nr: 17443 dla nasic® i 17442 dla nasic® kids. Kategoria dostępności: OTC - produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza. Materiał promocyjny przeznaczony dla osób uprawnionych do wystawienia recept i farmaceutów.

Zaloguj się