pic 1

Najczęstszą przyczyną zakażeń dróg oddechowych są infekcje wirusowe.

W ich przebiegu dochodzi do rozwoju stanu zapalnego, który jest efektem uszkodzenia komórek przez patogeny. Stan zapalny to fizjologiczny mechanizm obronny organizmu, który ma za zadanie eliminować czynnik niszczący i mobilizować tkanki do naprawy i regeneracji [1]. Do podstawowych jego objawów zaliczamy zaczerwienienie (rubor), podwyższoną temperaturę (calor), obrzmienie (tumor), ból (dolor) oraz upośledzenie funkcji (funcio lasea) [2].

Rozwój stanu zapalnego, w przypadku wniknięcia patogenu, może nastąpić nawet w ciągu kilku sekund. Jest to proces bardzo złożony, wieloetapowy i zależy od różnych czynników, a na jego przebieg wpływa zarówno rodzaj bodźca uszkadzającego, jak i stan sił obronnych organizmu [1,2].

Z definicji wynika, że jest to odczyn korzystny dla ustroju, jednak jego obecność w przebiegu chorób infekcyjnych wiąże się z rozwojem nieprzyjemnych symptomów, które mogą utrudniać normalne funkcjonowanie. Do podstawowych objawów należą: wzrost ciepłoty ciała, rozszerzenie drobnych naczyń i powstanie wysięku zapalnego oraz obrzęk. A to powoduje wyciek z nosa, ból oraz kaszel [3].

pic 2

Etapy stanu zapalnego, a rodzaje kaszlu [4,5]

I faza naczyniowa

po inwazji wirusa następuje metaplazja nabłonka i jego martwica, a to skutkuje upośledzeniem funkcjonowania aparatu rzęskowego. Dochodzi do uwolnienia pierwotnych i wtórnych mediatorów zapalenia powodujących gorączkę oraz miejscowe przekrwienia i wysięk, a także ból. Objawy te powodują blokadę nosa, suchy kaszel, duszność.

Następnie pojawia się hipersekrecja, zwiększenie ilości wodnistej wydzieliny oraz nasilenie suchego kaszlu będącego efektem jej spływania po tylnej ścianie gardła.

Okres ten trwa 2 do 5 dni.
pic 3

II faza komórkowa

w strukturach zmienionych zapalnie dochodzi do nacieku komórkowego oraz zmian fizykochemicznych śluzu, który staje się dużo gęstszy, a tym samym trudny w odkrztuszeniu. Powoduje to nasiloną obturację, gęsty, początkowo nieproduktywny kaszel.

Okres ten trwa kolejne 2-3 dni.

Może on sprzyjać zwężeniu oskrzeli a także nadkażeniu bakteryjnemu, które prowadzi do rozwoju III fazy, tak zwanej fazy destrukcyjnej.

Cele leczenia – miejsce postępowania przeciwzapalnego

Najczęstszą przyczyną infekcji górnych dróg oddechowych przebiegających z kaszlem są wirusy. Z tego względu nie stosuje się leczenia przyczynowego, a jedynie objawowe, mające na celu walkę z najbardziej uciążliwymi objawami wynikającymi ze stanu zapalnego [3].

pic 4

Wśród zalecanych preparatów wymienić należy leki przeciwgorączkowe, przeciwbólowe, przeciwkaszlowe i obkurczające śluzówkę, a w drugiej fazie stanu zapalnego również rozrzedzające i wykrztuśne. Według niektórych wytycznych można zastosować także leczenie przeciwhistaminowe [3,4].

Ze względu na fakt, iż wszelkie symptomy infekcji mają u swojego podłoża stan zapalny, to właśnie leczenie przeciwzapalne wydaje się najbardziej zasadne i jest ono wskazane niezależnie od fazy zakażenia [6].

Fenspiryd – lek na kaszel

pic 5

W terapii infekcji górnych dróg oddechowych przebiegającej z kaszlem, zasadnym jest zastosowanie fenspirydu. Jest to substancja aktywna, która łączy w sobie kilka różnych działań farmakologicznych.

Fenspiryd powoduje hamowanie aktywności fosfolipazy A2 poprzez blokowanie transportu jonów wapnia do komórki. W ten sposób prowadzi do spadku wytwarzania kwasu arachidonowego oraz jego wtórnych metabolitów - histaminy, serotoniny, prostaglandyny, bradykininy oraz wolnych rodników. Mechanizm ten skutkuje aktywnością przeciwzapalną. Zmniejsza stopień obrzęku oraz aktywność wydzielniczą komórek kubkowych błon śluzowych [6]. Poza tym jego działanie nie upośledza funkcjonowania aparatu rzęskowego [3,7].

Lek działa również antyhistaminowo (blokując receptory H1) oraz spazmolitycznie na oskrzela [5,7]. Odnotowano także jego aktywność przeciwkaszlową [6]. Co więcej fenspiryd ma w sobie cechy sympatykomimetyka - powoduje obkurczenie drobnych naczyń krwionośnych w błonach śluzowych i zmniejsza wysięk zapalny oraz ich przekrwienie poprzez zmniejszenie ekspresji receptorów alfa-1 [3,7].

Ze względu na wielokierunkowe działanie, ale przede wszystkim podstawową aktywność przeciwzapalną, lek ten może być stosowany na wszystkich etapach reakcji zapalnej związanej z infekcją, czyli zarówno w kaszlu suchym, jak i produktywnym. Dodatkową właściwością farmakologiczną fenspirydu jest jego dominujący wpływ na drogi oddechowe [5,6].

Skuteczność i bezpieczeństwo fenspirydu

Lek ten został poddany badaniom klinicznym z udziałem pacjentów cierpiących z powodu ostrej infekcji górnych dróg oddechowych. Jego działanie porównywane były do tradycyjnej terapii i wykazało znacząco szybsze złagodzenie nieprzyjemnych objawów choroby wynikających z rozwoju stanu zapalnego. Ogólną skuteczność terapii oceniona na 94% (w prównianiu do grupy kontrolnej - 57,7%). Preparat ten został też oceniony w populacji dzieci i także w tym badaniu wykazywał wysoką skuteczność oraz przyśpieszał redukcję objawów [7]. Poza tym może być on również z powodzeniem stosowany pomocniczo w przebiegu antybiotykoterapii, a jego podanie bardzo często minimalizuje potrzebę włączania dodatkowego leczenia wspomagającego [6].

Fenspiryd zastosowany w monoterapii praktycznie nie wykazuje działań niepożądanych, a jedyne, które odnotowano były lekkie i przemijające. Dlatego oceniono go również jako lek bezpieczny, zarówno w populacji osób dorosłych, jak i dzieci [6].

mgr farm. Iwona Napierała

Piśmiennictwo:
1. Tchórzewski H. Zapalenie - początek czy koniec choroby? Alergia Astma Immunologia 1996; 1: 29-34
2. Maśliński S, Gajewski M. Zapalenie. W Maśliński S, Ryżewski J. Patofizjologia. Podręcznik dlastudentów medycyny. Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2012: 243-246
3. Matysiak M. Therapy of the viral upper respiratory tract infections. Pediatria Polska 2012; 6(87):
4. Hryniewicz W i wsp. Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego 2016. Narodowy Program Ochrony Antybiotyków; http://antybiotyki.edu.pl/pdf/Rekomendacje2016.pdf (data wejścia 24-10-2016)
5. Albrecht P. Czy i jak leczyć objawowo zakażenia dróg oddechowych. Medycyna Rodzinna 2004; 6: 268-277
6. Samsygina A. Terapia przeciwzapalna ostrych infekcji dróg oddechowych u dzieci. Опубликовано в журнале, Педиатрия 2011; 1(90)
7. Bielewski AC. Możliwość terapii przeciwzapalnej w ostrych infekcjach dróg oddechowych. Lecznictwo 2005; 1: 50-54

Fenspiryd - co wiemy o tej cząsteczce?
Pacjent z infekcją i z osłabionym odruchem kaszlowym
Fenspiryd

Zaloguj się